Studies laten steeds vaker zien dat het noodzakelijk is getraumatiseerde samenlevingen te behandelen om de cyclus van trauma en geweld te doorbreken. Slachtoffers van geweld hebben een groter risico later zelf daders te worden. Daarnaast kan de behandeling van degene die een trauma overleefd hebben, een proces van vergeving en verzoening binnen de gemeenschap bevorderen.

Feminenza’s 5-daagse workshop over Trauma Heling stelt deelnemers in staat:

  • de biologie van angst te begrijpen, hoe angst gedrag beïnvloedt en tot een cyclus van geweld aanzet
  • de eigen angsten beter te hanteren
  • de eigenwaarde en veerkracht op te bouwen
  • de weg tot vergeving en de rol van vergeving bij het terugdringen van PTSS (posttraumatische stress stoornis) te begrijpen
  • het verleden achter zich te laten


Het programma is zeer effectief gebleken bij diverse groepen, verschillend in achtergrond, leeftijd en geslacht, waaronder:

  • leiders van kwetsbare gemeenschappen, voor wie het leiderschap een roeping is en die intussen vaak zelf met hun eigen trauma moeten zien om te gaan
  • ex-bendeleden en jongeren die gevoelig zijn gebleken voor radicalisering
  • jonge vrouwen en meisjes die slachtoffer zijn van gender gerelateerd geweld

De opzet van het 5-daagse programma

Deelnemers maken kennis met een rustig, reflectief, innerlijke transformerend proces dat men in elkaars aanwezigheid doormaakt. Het proces leert angst te begrijpen en te hanteren; de eigen krachten en kwaliteiten te herkennen; begrip en empathie voor “de ander” te ontwikkelen en te kiezen voor vergeving.

Door verscheidene benaderingen te gebruiken zoals praktische oefeningen, verhalen en theater, biedt het proces mogelijkheden en ondersteuning aan de deelnemers om uiting te geven aan het onverwerkte trauma en zo verwerking te vinden.


Het proces bestaat uit twee delen:

Twee dagen “Begrijpen en Hanteren van Angst”: het is een proces dat zelf sturend en reflectief is en direct bruikbaar. Het leert de deelnemers allereerst hun angsten onder ogen te zien, deze te begrijpen en te hanteren, en vervolgens, vaak voor het eerst in hun leven, hun sterke punten en kwaliteiten te herkennen. Dit nieuw gevonden gevoel van eigenwaarde en zelfbekrachtiging helpt hen in hun leven nieuwe oplossingen te vinden. Dat is een eerste stap op weg naar heling. De symptomen van posttraumatische stress blijken daardoor aanzienlijk af te nemen.

Drie dagen “De 7 Zuilen van Vergeving”: Vanuit deze nieuwverworven kracht leren deelnemers hoe ze hun verleden kunnen accepteren en achterlaten, en hoe ze kunnen kiezen voor vergeven, helen en verdergaan. Ze leren hoe weg te bewegen van de cyclus van slachtofferschap en vergelding door de ander opnieuw ‘als mens’ te gaan zien, door invoelingsvermogen en wederzijds begrip aan te moedigen en te werken aan vertrouwen. In geval van ernstig geweld, seksueel misbruik of trauma zijn de onzichtbare mentale en emotionele wonden vaak het moeilijkst te helen. Zonder de balsem van vergeving kunnen levens van mensen getraumatiseerd en bevroren zijn en kan men toch jarenlang functioneren, maar niet echt leven.

Het hele proces levert een internationaal effectief bewezen systeem op, eerder getoetst en beproefd in Kenia, een systeem dat trauma adresseert, de klinische symptomen ervan vermindert, gemeenschapsrisico’s verlaagt en jonge vrouwen en jongeren in staat stelt zich te rehabiliteren, op te bloeien en hun leven te herstarten. Deze benadering wordt op waarde geschat door onafhankelijke psychosociale onderzoeken van eerste en tweedelijns participanten. Het versterkt ook de capaciteiten en mogelijkheden van trauma werkers en andere gemeenschapshelpers om mensen verder te helpen met hun leven.

Dit vijfdaagse programma is gebaseerd op Vrede Stichten Van Binnen Uit (van USAID Theory of Change) – het helpt een fundamentele verschuiving in bewustzijn te veroorzaken. Op de lange termijn helpt het duurzame vriendschappen te sluiten, allereerst tussen de deelnemers onderling en dan uitwaaierend naar hun gezinnen, familie en dorpen om zo van binnen uit ”het sociale weefsel te herstellen ter ondersteuning van blijvende vrede”.

Het is ook effectief gebleken bij het helpen van opgroeiende meisjes en jonge vrouwen die slachtoffer zijn geweest van seksueel geweld, of verwikkeld zijn in commerciële seks, of in het algemeen steun ontberen van hum omgeving om hun isolement te overwinnen. Dit isolement is een serieus probleem voor hen allemaal, maar speciaal voor jonggetrouwde vrouwen. Als deze meisje een gevoel voor eigen mogelijkheden en een gevoel van eigenwaarde krijgen, zullen anderen in de gemeenschap over het algemeen ook anders over meisjes gaan denken. Het gevolg daarvan is dat ze dan hun verleden en trauma kunnen aanvaarden en het in hun levensverhaal kunnen inpassen, in plaats van het voortdurend te verhullen en dezelfde cyclus van pijn alsmaar opnieuw door te maken. Zo gaan ze hun traumatische ervaringen niet alleen als slecht en pijnlijk beschouwen, maar wordt het ook het verhaal van verweer, overleving en van veerkracht voor de toekomst.

Een veelvoorkomend effect van deze workshop is een krachtig gevoel van hernieuwde hoop en optimisme bij de deelnemers, en een uitgesproken wens deze nieuwe kennis en inzichten naar hun dorpen mee te nemen.

Dit gevoel van bekrachtiging en hernieuwde energie laat ook zien dat heling van trauma en van PTSS de overlevenden (ex-slachtoffers en ex-daders) in staat stelt hun leven in alle aspecten beter te gaan sturen, en ook nieuwe initiatieven te ontplooien om hun omstandigheden te verbeteren. In de behoeften hiërarchie van Maslow wordt gesteld dat psychologische problemen niet kunnen worden opgelost, zolang niet in de basisbehoeften van voedsel en veiligheid is voorzien. Overlevenden echter, en dat bleek ook al in onze eerdere pilot van 2010-2011, geven hun mentale gezondheid de hoogste prioriteit en dat is voor hen een voorwaarde om zelf weer goed in eigen basisbehoeften te kunnen voorzien.

Wilt u meer informatie ontvangen over dit programma neem dan contact op met: monique.weber@feminenza.org

 


ANGST, o ANGST

Ik ben tot jouw slaaf gemaakt, o Angst
overal vijanden zien
vrede noch genade
voelde ik van binnen

Anderen te haten, zei je me, o Angst
En schade te berokkenen
Altijd vol pijn,
Vol woede en wraak.

Maar jammer voor jou, Angst
Ik heb nu de kwaliteiten gevonden die angst te overwinnen
Ontdekt dat ik sterk ben, moedig en krachtig,
Ik kan je verslaan
O ja, heus dat kan ik

Angst, o Angst
Ik ontdekte dat ook ik zelfbeheersing, liefde geloof, menselijkheid, vrede,
en verzoening ken

Angst nee, geen Angst
Ik begrijp het nu
‘Een oog om oog’ maakt de hele wereld blind
Ik geloof nu in waarheid, liefde en dienstbaarheid, aan God en de mensheid
Niemand wordt met haat geboren,
Haat om huidkleur, komaf of geloof.

Angst o Angst
Ik ga nu voor de waarheid,
Het maakt niets uit wie het verkondigt
Ik weet dat als ik vrede wil, ik niet met vrienden spreek, maar met de vijanden
Ikzelf ben de verandering

Angst o Angst
Ik heb het eindelijk begrepen
Als er geen vergeving is, is er ook geen Begrip
Als er geen vergeving is, is er ook geen Vrijheid
Als er geen vergeving is, kunnen wonden niet genezen
Als er geen vergeving is, is het Leven bevroren
Als er geen vergeving is, zijn we allemaal minder
Als er geen vergeving is, is er geen Hoop
Als er geen vergeving is, is er geen Continuïteit

Ik ben voor ‘instant’ Vergeving.

(Feminenza Trauma Healing workshop, Nakuru, June 2017)
Charles Mukanga


[1] UNICEF (2001). The state of the world’s children 2001. New York, NY.

[2] Feminenza’s 5 day Trauma Counselling/Healing Workshop, for USAID’s Kenya Tuna Uwezo Program, 8-12 and 15-19 June 2015, and Feminenza’s 5 day Trauma Counselling/Healing Workshop for Global Communities DREAMS Initiative, 13-17 June 2016

[3] USAID (2010). Theories of Change and Indicator Development in Conflict Management and Mitigation.

[4] Glover, J.A., (2011) Rebuilding Lives

[5] Schauer, M., Neuner, F., Elbert, T.( 2011). Narrative Exposure Therapy. New York, NY: Hogreffe Publishing.

[6] Weber, M. (2017) Feminenza’s 5-day Trauma Counselling/Healing Workshop – Final Report