Zonder vergeving kunnen wonden niet genezen

Uit:‘7 Pijlers van Vergeving’

Vergeving kent veel verschillende facetten. Vaak vraagt men: Waarom zou ik vergeven? Hoe kan ik vergeven? Wat is de zin van vergeving als een conflict alsmaar voortduurt? Wat is het verband tussen vergeving en rechtvaardigheid? Als ik vergeef, keur ik dan foute acties goed en laat ik ze voortbestaan?

‘Niet vergeven’ is deel van een cultuur geworden, van een traditie of een ideologie. Het wordt ook wel wraak genoemd, oog-om-oog, tand-om-tand, met gelijke munt betalen, vendetta en het kan er uiteindelijk toe leiden dat we ons afsnijden van onze geliefden, familie en vrienden. Als je dit doortrekt, kan het betekenen dat een moord op één of meerdere personen gerechtvaardigd kan worden en rekeningen die honderden jaren oud zijn, nog vereffend kunnen worden. Dit wordt dan beschouwd als de terechte of eerbare manier van handelen. Niettemin vertellen stervensbegeleiders dat wanneer het moment van sterven voor iemand naderbij komt, de grootste angst vaak niet de fysieke pijn is maar de emotionele pijn over wat men niet heeft kunnen oplossen, vergeven of loslaten. Kennelijk komt wat we niet hebben opgelost aan het eind van ons leven opnieuw voorbij.

Maar we hoeven niet in het verleden opgesloten te blijven. Er is een methode, een manier om de eigen diepgewortelde menselijkheid te herstellen, om begrip te vinden, mededogen, hoop op een betere toekomst en werkelijk het verleden los te laten, of we nu onszelf of anderen moeten vergeven.

De 7 Pijlers van Vergeving

Vaak wordt gevraagd “Hoe kan ik met het proces van vergeven beginnen? Welke praktische dingen kan ik doen?” Feminenza heeft in 7 Pijlers – die van Begrip, Vrijheid, Remedie, Warmte, Benadrukking, Hoop en Voortzetting – praktische ingangen ontwikkeld, echte stappen die gemaakt kunnen worden om mensen, van elke achtergrond, met dit proces op weg te helpen. Het gaat ervan uit dat vergeven tijd vraagt, en dat dit proces voor iedereen verschillend is. Het kan kort of lang duren, het kan een paar dagen nemen of een heel leven. En je ‘hoeft’ niet te vergeven. Er zijn dingen die je misschien nooit kunt vergeven.

Het programma van Feminenza voorziet in manieren voor het geval je dit pad zou willen bewandelen. Hoe ontwikkel je bijvoorbeeld het vermogen de pijn van een herinnering los te laten? Of hoe kan je gaan begrijpen dat een mens meer is dan wat hij op een bepaald moment doet, en hoe maak je die persoon los van zijn handeling, zodat jullie beiden verder kunnen gaan? Hoe is het mogelijk om de pijn van het verleden echt los te laten en de toekomst tegemoet te treden?

De 7 Pijlers openen een grondige toegang tot ons vermogen te vergeven en gaan verder dan de weg van pijn, wraak of geweld.

Wat we bieden

Men kan kennis maken met het Vergevingswerk van Feminenza op de volgende manieren:

 

  1. WORKSHOPS OVER EEN OF MEER VAN DE 7 PIJLERS, VOOR  GROEPEN EN INDIVIDUEN

Workshops over vergeving zijn op dit moment op verzoek beschikbaar in de VS, Canada, Denemarken, Noorwegen, Nederland, Duitsland, Verenigd Koninkrijk, Ierland, Griekenland, Turkije, Israël en Kenia.

Voorbeelden zijn:

  • In het kader van de Cascade Women’s Program in Seattle, Washington, Noord Amerika een reeks eendaagse workshops voor dakloze vrouwen
  • Ten behoeve van leerkrachten in het Gordon Teachers Training College in Haifa, Israel werden workshops over de 7 Pijlers gegeven als onderdeel van een eenjarige cursus over de Rol van Vergeving in Onderwijssituaties
  • Workshops als onderdeel van een tweejarig programma voor Young Women’s Leadership in Peekskill, New York
  • Voor vrouwelijke vluchtelingen in Denemarken een eendaagse workshop.

 

  1. EEN DRIEDAAGSE WORKSHOP ALS ONDERDEEL VAN ONS VIJFDAAGSE TRAUMA HELING PROGRAMMA

Deze workshop is met succes gegeven aan groepen en gemeenschappen die ernstige conflicten en geweld hebben ervaren en die de trauma’s ervan soms wel tientallen jaren met zich hebben mee gedragen.

Het leert deelnemers

  • te begrijpen wat de verschillende Ingangen voor Vergeving zijn en hoe deze Posttraumatische Stressstoornis (PTSS) kunnen verminderen
  • het verleden achter zich te laten
  • zich zelf en anderen uit de cyclus van geweld te nemen door de ander weer als mens te gaan beschouwen
  • empathie en wederzijds begrip te voeden en vertrouwen te bouwen

Het proces van Vergeven helpt deelnemers diepliggende thema’s zoals pijn, smart, schaamte en schuld aan te pakken en deze onderwerpen in een nieuw daglicht te zien. Het stelt de deelnemers in staat alles achter zich te laten en dat wat zij zichzelf altijd vertellen te actualiseren. Zo kunnen ze kiezen in het heden te leven en niet langer in het verleden, met de blik op de toekomst.

Anderen kunnen vergeven

Deelnemers die leed of verraad hebben ervaren (zoals bij het opbreken van een relatie) of een door anderen veroorzaakt ernstig trauma (verkrachting, marteling of verlating) hebben vaak aangegeven dat aan het eind van de workshop een zeer grote verandering heeft plaats gevonden. Van ‘Ik zal nooit vergeven’ bewogen ze naar ‘Vergeven is een daad van bekrachtiging. Ik ben het waard zodat ik vrij ben mijn eigen leven weer te leiden’.

Zichzelf kunnen vergeven

Vaak voelen deelnemers zich terecht of onterecht verantwoordelijk voor het veroorzaken van pijn bij anderen, terwijl ze zelf slachtoffer zijn. Aan de ene kant hebben ze misschien in hun leven ergens ongelukkige keuzes gemaakt die pijnlijke consequenties bleken te hebben. Aan de andere kant, bevonden ze zich misschien, bedoeld of onbedoeld, in een rol van iemand die gewelddadige acties heeft verricht (bijv. in een oorlogsgebied). Dus behalve anderen kunnen vergeven, is zichzelf vergeven en de verantwoordelijkheid oppakken voor wat er gebeurd is een belangrijk onderwerp om te adresseren. Experts zijn dit onderwerp morele verwonding (‘moral injury’) gaan noemen. Morele verwonding kan o.a. veroorzaakt worden doordat iemand getuige of pleger is geweest van handelingen die zijn of haar eigen diep verankerde morele opvattingen schenden, of doordat iemand niet in staat is geweest om dergelijke handelingen te voorkomen. Anders dan een Posttraumatische Stressstoornis die voortkomt uit angst, ontstaat een morele verwonding door schending van ons morele kompas. Het is als een verwonding van de ziel, en lijkt daarmee op rouw of diep verdriet, het heeft een blijvende invloed op individuen en hun families.

De impact van het vergevingswerk op kwetsbare groepen en gemeenschappen

In 2015, 2016 en 2017 toen we werkten met ex-bendeleden, adolescente meisjes en jonge vrouwen die misbruikt waren en sociaal werkers en leiders van gemeenschappen, kon bijna iedere deelnemer op een bepaald moment een traumatische of zeer aangrijpende gebeurtenis in hun leven met de groep delen; deze gebeurtenis had in hen een grote behoefte aan heling veroorzaakt. Sommige waren bijvoorbeeld betrokken of getuige geweest bij afschuwelijk en wreed geweld, anderen overleefden misbruik, aanranding, gruwelijk martelingen of zaten onterecht gevangen. Velen van hen waren zowel slachtoffer als ex-dader.

Telkens, kon een aantal deelnemers, al een paar dagen na de vergevings-workshop, in hun feedback aangeven dat ze nu vergeving goed en effectief konden toepassen als een heling voor zichzelf en anderen. Enkelen hadden al een opmerkelijke omslag in hun leven gemaakt, zoals familie opsporen die ze al jaren niet gesproken hadden om zich met elkaar te verzoenen of ze hadden plannen gemaakt om dat te doen. Ex-bendeleden vertelden hoe in het verleden wraak hun enige optie was – het was hun manier van doen. Nu waren ze teruggegaan naar hun dorpen en hadden uitgelegd dat vergeving een betere manier is dan wraak, daarbij hadden ze soms hun vroegere bendeleden in heel moeilijke omstandigheden moeten weerstaan. Islamitische en Christelijke geestelijke leiders spraken met elkaar over de noodzaak om de ware lessen over vergeving uit de Koran en de Bijbel aan hun geloofsgemeenten aan te bieden.

Dit vergevings-werk creëert blijvende relaties binnen lokale gemeenschaps-organisaties die zich inzetten voor sociale cohesie zoals NGO’s die vrede willen bevorderen en NGO’s die werken met ex-daders en slachtoffers, bendeleden, kwetsbare jongeren en vluchtelingen. Dit geldt allereerst voor de deelnemers zelf en vervolgens helpt het hen dit in hun gemeenschappen door te geven en daar de sociale samenhang te herstellen en zo mee te werken aan een langdurige vrede. Het biedt de basiskennis, vaardigheden en attitudes waarmee dit transformatieproces kan beginnen en de rol en het doel van vergeving in onszelf en binnen de familie en de gemeenschap begrepen kan worden.

Steeds meer studies laten zien UNICEF, 2001. The state of the world’s children 2001. New York, NY dat de behandeling van getraumatiseerde samenlevingen noodzakelijk is om de cyclus van trauma en geweld te doorbreken. Geweldsslachtoffers lopen soms eerder de kans later een geweldsdader te worden. Tegelijkertijd meent men dat behandelen van getraumatiseerde overlevenden vergevingsgezindheid en verzoening binnen de samenleving bevordert.

 

  1. FEMINENZA’s DESKUNDIGHEIDSTRAINING IN VERGEVING

Dit negendaagse trainingsprogramma wordt wereldwijd aangeboden, de meest recente vond plaats in augustus 2017 in Corrymeela, Noord-Ierland.

Om counselor/toepassingsdeskundige in vergeven te worden, ga je door een certificatieproces en dat omvat een unieke training van de mind, het hart en de wil. Men volgt eerst de training en vervolgens wordt iedereen individueel begeleid bij het opzetten van een project in de eigen gemeenschap. Dit project kan variëren van een actieve rol vervullen in bijvoorbeeld het beëindigen van een conflict en geweld tot het werken met meisjes en vrouwen die getraumatiseerd zijn, of van het helpen van kwetsbare jongeren tot ervoor zorgen dat vergeving een belangrijke rol gaat krijgen binnen onderwijs. De noodzaak van vergeving reikt ver en geldt voor iedereen ongeacht de omstandigheid, overtuiging of achtergrond. Het is echt diep menselijk werk.

De Rol van Vergeving bij het Oplossen van Conflicten

Wanneer bij verzoeningsstrategieën de cyclus van geweld en wraak naar voren komt, blijkt het steeds weer nodig de rol van vergeving te begrijpen. Vaak is er echter de veronderstelling dat vergeving niet echt noodzakelijk is of helpt om onderliggende, complexe geopolitieke en economische problemen op te lossen die de oorzaak zijn van geweld. Meerdere personen hebben opgemerkt dat wanneer vergeving van bovenaf wordt opgelegd het meer kwaad kan doen dan goed. Toch is vergeving geen nieuw idee of wordt het alleen in het Christendom beoefend. In veel traditionele samenlevingen was vergeving een veel toegepaste en bewezen methode om vrede te herstellen. Het voorkwam dat persoonlijke kwetsuren aanleiding zouden worden voor vijandelijkheden tussen families en dat die uitliepen op een oorlog tussen stammen en clans. Vergeving voorkwam dat haat zich verspreidde.

Kenmerk van veel huidige conflicten is dat diep verankerde wrok wordt gemanipuleerd die door zeer veel geweld en directe ervaring van gruwelijkheden wordt aangewakkerd. Vaak wordt het conflict meer door psychologische en culturele aspecten in stand gehouden dan door de concrete issues. Hier kan kennismaken met het vergevingsproces uitkomst bieden; het gaat om ermee omgaan en doelbewust kiezen om de eigen attituden te verbeteren. Men moet in staat zijn de mens los te koppelen van wat hij gedaan heeft en in zichzelf het gevoel van slachtoffer-zijn en wrok tegen de daders te stoppen, om zo de stroom van giftige retoriek te beëindigen en stappen te maken naar fatsoenlijke samenwerkingsverhoudingen.

Vanaf het begin

Feminenza kwam met haar werk op vergeving voor het eerst naar buiten in 2006 tijdens een internationale conferentie die vier dagen duurde en gehouden werd in het hoofdkwartier van de VN in Nairobi, onder de titel Humanity and Gender’.

In 2007 gaven we The Seven Pillars of Forgiveness’ (‘De Zeven Pijlers van Vergeving’) uit en vervolgens werd hierover in juli van dat jaar in Nairobi een conferentie gehouden getiteld Finding Forgiveness, Reconciliation and Peace’ (‘Vergeving, Verzoening en Vrede Vinden’). Deelnemers waren vluchtelingen uit Rwanda, Burundi en de Democratische Republiek Congo. De uitkomsten van deze conferentie waren zeer bemoedigend.

Van 2008 tot 2010 werd het werk verder genomen in Griekenland, Israël, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.

Vanaf 2009 leidden we met financiële ondersteuning van UN WOMEN 23 lokale vrouwelijke leiders op tot vergevingscounselor, superviseerden we 13 projecten en brachten we het eerste vierjarige programma in Kenia uit. Het werk vond plaats in die streken in de Rift vallei, waar naar aanleiding van de gewelddadigheden na de verkiezingen van 2008 de meeste slachtoffers waren gevallen en de meeste traumatische gebeurtenissen hadden plaats gevonden (87%). Het werk werd positief ontvangen. Wanneer u hierover meer wilt lezen, download dan het UN WOMEN pilot project report.

Sindsdien blijft ons werk in Kenia aanwezig, en is het voortgezet met leiders van gemeenschappen en in het Kenya DREAM project met jonge meisjes.

In Amerika maakte het deel uit van het tweejarig Young Women’s Leadership Program in Peekskill, New York (een leiderschapsprogramma voor jonge vrouwen). Het was ook onderdeel van het Cascade Women’s Program voor dakloze vrouwen in Seattle, Washington.

Een week over vergeving, georganiseerd door de B’nai Jeshurun Synagoge in New York, mondde uit in een interreligieuze discussie over vergeving tussen leiders van Joodse, Islamitisch en Christelijke geloofsgemeenschappen die ernstig geleden hadden onder de gebeurtenissen van 9/11.

In Engeland werden Vergevingsconcerten gehouden. In andere landen organiseerden Feminenza afdelingen diverse fondswervingsactiviteiten. Het heeft allemaal bijgedragen aan onze programma’s.

In Israël maakt momenteel Feminenza’s vergevingswerk deel uit van een eenjarige cursus over ‘De Rol van Vergeving in Onderwijssituaties’ aan het Gordon Teachers Training College in Haifa, Israel.

Engelstalige publicaties en artikelen

Een verzoek voor verdere informatie over onze Vergevingsprogramma’s en deelname daaraan, kunt u per email sturen aan de Forgiveness Faculteit.

Reacties van deelnemers

Van het recente Forgiveness Practitioner Training programma in Corrymeela, Noord Ierland in 2017:

De methodes en technieken die in de cursus werden aangeboden, waren echt behulpzaam omdat ze praktisch waren en ik kan ze in mijn dagelijks leven gebruiken. Een voorbeeld: ‘Hoe houd je in jezelf het beste van een ander hoog?’ Hoe je dat doet? Dat was een openbaring voor me. Ik heb die uitdrukking vaker gehoord, maar nooit bedacht dat er een manier was om dat praktisch te maken. De benadering van de cursus stelt me in staat om dat op een veilige en effectieve manier te doen.

Op momenten dat er een conflict dreigt te ontstaan, houdt iets me terug en herinnert me aan wat ik nu ‘boodschappen van vergevingsgezindheid’ ben gaan noemen. Er is dus meer bewustzijn, ik heb een andere plek van waar uit het leven te benaderen. Het lijkt net alsof er meer ogen zijn die naar een situatie kijken.

Van deelnemers (die de cohesie van de gemeenschap voorstaan) aan de Trauma Heling workshop t.b.v. het Kenya Tuna Uwezo project van Global Communities Kenya in juni 2015:

Ik leerde waar de ‘Spiegel’ oefening over gaat en hoe die, om te kunnen vergeven, toe te passen. Jullie zijn echt mijn mentoren. Vergeving bestaat uit verschillende lagen. Ik kwam er achter dat als je echt van vrede houdt, je ook met je vijanden moet gaan praten. Na de training ben ik dat ook gaan doen, ik zei hen dat ik hen vergaf. Ze waren heel verrast en stonden daar met wapens die ze niet langer meer konden gebruiken.

Ik ben gaan begrijpen dat ‘wat ik voel, anderen voelen’. Tijdens een ruzie met mijn vrouw zei ik: ‘Ik vergeef je’, en ze was heel verrast.

Al lange tijd gebruik ik dagelijks pijnstillers om met stress, angst, trauma om te gaan en met de dingen die ik op mijn geweten heb. De laatste twee dagen van de workshop kon ik ermee stoppen, ik had ze niet meer nodig.

Vrede begint bij jezelf. Ik heb mijn vader jarenlang niet kunnen vergeven. Na afloop van de training ben ik naar mijn dorp gereisd om mijn vader op te zoeken en we hebben elkaar vergeven. Intussen huilde mijn vader van geluk.

Reflecties van jonge vrouwen en adolescente meisjes die deelnamen aan de Trauma Healing workshop in het kader van het DREAMS-Initiatief van Global Communities Kenya in juni 2016:

Anderen zeiden dat het niet kon, dat de pijn nooit over zou gaan. Maar ik kan je zeggen dat het over is. Het is echt gebeurd.

We moeten verder met de reis van het leven, want er zijn dingen waar je door heen moet gaan en ik ben niet de enige. Er zijn ook nog andere meisjes. Dus ik heb mezelf voorgenomen hard te werken en diegene te worden die ik in de toekomst graag wil zijn.

Van de Vergevingscursus aan het Teacher’s College in Israël:

In professioneel opzicht is deze cursus een ‘must’ voor alle leraren, waar ze ook maar zijn. Na afloop voelden we ons betere vrouwen, we waren minder veroordelend, we hadden meer begrip en waren beter geïnformeerd en dus zijn we nu ook betere leraren. We waren meer bewust van onszelf en onze zwakke punten. Vanuit dit meer ontwikkelde zelf-bewustzijn kunnen we beter de fase van ontwikkeling en spiritualiteit van onze studenten herkennen en hen helpen betere beslissingen en keuzes te maken en ervaringen op te doen. Deze cursus is uniek. De inhoud zou verplicht moeten zijn voor alle leraren in de wereld en voor de mensheid in het algemeen. Wat een bijzondere gift!!!

Van de Young Women’s Leadership Program, New York:

Eén ding waar ik het meest van heb geleerd is het onderwerp vergeving. Ik ontdekte dat als ik haatdragend bleef, ik nooit gelukkig zou worden en me zou willen blijven wreken. Waar ik het meest in mezelf last van heb is dat ik dingen blijf herkauwen. Ik kan het maar niet laten gaan en het loopt altijd uit op bedenken welke gemene dingen ik terug kan doen. Maar omdat ik nu geleerd heb hoe ik kan vergeven en dingen los kan laten, ben ik een gelukkiger mens. Ik ben blij dat ik heb leren vergeven en ik houd nu rekening met de gevoelens van andere mensen. Ik ga in hun schoenen staan en op die manier begrijp ik hun kijk op de situatie.

Reflecties van deelnemers aan de Trauma Healing workshop in Nakuru, Kenia, 2017:

Vergeving is een gave. Vergeving verwacht niets. Het komt heel natuurlijk, zonder dat iemand er iets bij wil winnen.

Vergeving is een heel belangrijk onderwerp. Ik zou het niet beter kunnen omschrijven. Het is zo uitgebreid. Als je vergeeft, word je geheeld. Je krijgt je leven terug. Alleen wanneer je vergeeft klopt je leven weer.

Ik heb eerst mezelf vergeven. Ik ben een ander mens. Ik ben veranderd, ik ben herboren. Ik ben een veranderde man.

De brenger van bloemen heeft geurende handen…
wij echter kwamen hier met zielen bevuild door bederf
dat niet wilde wijken, dat bleef plakken en stinken.
Feminenza kwam, Eileen, Mary en Peter
De geur van vrijheid brachten jullie mee
Een wondermiddel dat de ergste vlekken op onze zielen oploste
Bescheiden, zachtjes en voorzichtig reikten jullie in de diepten van onze ziel
En boden ons hoop en geloof in onszelf.
Voor dit tot leven wekken, zijn we jullie eeuwig dankbaar.
We waren als bloemen die verwelkten, vol gif, langzaam stervend,
Maar jullie woorden overtuigden ons om op te staan
En leven in onze benarde aderen te pompen.
Jullie zijn als een elixer, een geschenk van God
Met een heldere boodschap van vergeving,
Met een ver reikend effect in ons persoonlijke leven.

Jullie leerde mij te genezen, ik zal dat anderen leren.
Jullie brachten mij geloof, ik zal dat geloof doorgeven.
Jullie leerde me te vergeven, ik heb vergeven.
Ik zal vergeven en ik hoop dat ik vergeven word,
Maar dat doet er niet echt toe want ik heb het achter gelaten,
Ik ben een schone bladzijde en kan een nieuw hoofdstuk schrijven.
Dank aan jullie.

Gedicht van Clive (na het Vergingsproces in Kenia, juni 2015)